Nawigacja
Awangarda Kung Fu
Napisane przez  Andrzej Kalisz Andrzej Kalisz Napisane przezdnia  02-04-2015 23:26 02-04-2015 23:26 3251  czytań 3251 czytań
printer

1. Zarys historii

2. Metody treningu

3. Program mistrza Yao


1. Yiquan - zarys historii

Yiquan jest stosunkowo nowym systemem, który wykształcił się w XX wieku. Jego korzenie sięgają jednak znacznie dalej w przeszłość. Wywodzi się on bowiem z xingyiquan (hsing-i ch'uan) - jednego z klasycznych systemów wewnętrznych kung-fu (wushu).

Twórca yiquan - Wang Xiangzhai (1885-1963) uważany jest za jednego z najwybitniejszych w XX wieku mistrzów chińskich sztuk walki. Od dzieciństwa uczył się on xingyiquan u słynnego mistrza Guo Yunshen. Podróżując po całych Chinach, spotykał mistrzów różnych systemów kung-fu (wushu), porównując z nimi własne umiejętności i wymieniając doświadczenia. Poza xingyiquan/xinyiquan szczególnie inspirowały go baguazhang (pakua chang), taijiquan (t'ai chi ch'uan), liuhebafa, baihequan (pak hok kuen). Na późniejszy rozwój yiquan pewien wpływ miał także jego i jego uczniów kontakt z przedstawicielami zachodniego boksu. Spowodowało to wprowadzenie regularnego treningu o charakterze sparingowym.

Wang Xiangzhai
 
Po latach treningu i zebraniu wielu doświadczeń, w połowie lat 20. XX wieku Wang Xiangzhai doszedł do wniosku, że xingyiquan jest zbyt często nauczany w niewłaściwy sposób, co sprawia, że uczniowie nadmiernie koncentrują się na zagadnieniach mało istotnych. Wysunął postulat powrotu do korzeni, do pierwotnej prostoty tego systemu. Protestując przeciwko nadmiernemu naciskowi na "zewnętrzną formę", a lekceważeniu "esencji", usunął z nazwy xingyiquan element xing (forma), powracając do jednej z wcześniejszych nazw - yiquan. Yi to umysł, idea, intencja. Quan - pięść, czyli sztuka walki. Główną wagę przywiązuje się zatem do świadomości w działaniu, a nie do powielania sztywnych schematów ruchowych. Wang Xiangzhai i jego uczniowie w wielu pojedynkach wykazali praktyczną skuteczność takiego podejścia.

Yao Zongxun
W kolejnych latach Wang Xiangzhai, wspólnie z uczniami nieustannie doskonalił swój system. Pod wpływem kontaktu z kulturą i nauką Zachodu nastąpiła stopniowa weryfikacja i reinterpretacja tradycyjnych koncepcji. Modyfikacji uległy metody treningowe. Szczególnie przyczynił się do tego sukcesor Wang Xiangzhai'a - Yao Zongxun (1917-1985).
W latach 50. XX wieku podstawowe metody ćwiczeń yiquan zaczęto wprowadzać w niektórych szpitalach i sanatoriach w Chinach, jako uzupełniającą metodę terapii. Od tej pory rozwija się prężnie tak zwany nurt zdrowotny - yangsheng.
Yao Chengguang
Obecnie jednym z największych ekspertów yiquan jest Yao Chengguang, syn Yao Zongxuna, przewodniczący Pekińskiego Towarzystwa Badawczego Yiquan, dyrektor szkoły yiquan Zongxun Wuguan w Pekinie. Z nauk mistrza Yao Chengguang korzysta Akademia Yiquan, jeden z najbardziej cenionych ośrodków yiquan poza Chinami.
Yiquan zdobywa sobie dziś coraz większą popularność na całym świecie. System ten wciąż ewoluuje, wyciągając wnioski z rozwoju współczesnej sceny sportów walki, równocześnie starając się zachować swoje istotne koncepcje i metody. 

2, Yiquan - metody treningu

Trening umiejętności walki w yiquan można podzielić na dwie główne części:
  • Trening solo,
  • Trening z partnerem.

W treningu podstawowym główny nacisk kładzie się na doskonalenie percepcji ciała, ruchu, siły, energii, co uważane jest za podstawę umiejętności skutecznego posługiwania się ciałem. Każde działanie jest uważne, dzięki czemu osiągamy lepszą koordynację pomiędzy umysłem a ciałem, efektywniej wykorzystując swoje naturalne możliwości.

Mistrz Yao Chengguang prezentuje ćwiczenie shi li
Zhan zhuang - ćwiczenia pozycyjne, względnie statyczne, gdzie możemy pracować nad subtelną koordynacją oraz doskonaleniem percepcji ciała i siły w maksymalnie uproszczonych sytuacjach, gdzie jest to najłatwiejsze, 

Shi li
 - ćwiczenia w powolnym ruchu, gdzie sytuacja jest nieco bardziej złożona, ale wciąż ruch jest na tyle powolny, że stosunkowo łatwo jest zdawać sobie sprawę z jego wszystkich istotnych elementów. 

Moca bu
 - wykonywane podobnie jak shi li ćwiczenia kroków - shi li dla nóg. 

Fa li
 - ćwiczenia dynamiczne - eksplozywna emisja siły - dalsze rozwinięcie zhan zhuang i shi li. Uczymy się emisji siły przy pomocy dowolnej części ciała (np.: dłonie, przedramiona, łokcie, barki, głowa, biodra, kolana, stopy), w różnych kierunkach, w dowolnym momencie ruchu. Chodzi tu zarówno o uderzenia, jak i ruchy szarpiące, które służyć mogą wpływaniu na równowagę przeciwnika, jego odrzuceniu, obaleniu itp. 

Najpierw wykonuje się proste pojedyncze ćwiczenia, by móc skupić się na ich istocie. Stopniowo ćwiczenia stają się bardziej złożone. Następuje też ich łączenie w improwizowane układy. W miarę robienia postępów, ćwiczenia zaczynają obejmować coraz więcej modyfikacji. Zachowane zostają zasady poznane podczas nauki najbardziej podstawowych metod, natomiast tory ruchów, tempo, rytm, sposób użycia siły, energii ruchu, nieustannie się zmieniają. Rozwijana jest zdolność adaptacji do zmieniających się i nieprzewidzianych sytuacji. 

Metody podstawowe yiquan wykorzystywane są też jako forma ćwiczeń dla zdrowia i dobrego samopoczucia.

Równocześnie z treningiem solo następuje rozwijanie praktycznych umiejętności poprzez ćwiczenia z partnerem - tui shou i san shou. 

Tui shou - przepychanie rąk 

Umiejętności które rozwijamy powinny odnosić się do wolnej walki. Trening pchających rąk jest temu podporządkowany, a nie stanowi celu samego w sobie. Tui shou uczy zasad, które mają zastosowanie, gdy dochodzi do kontaktu ramion. Jeżeli zasady te są zrozumiane i opanowane, można je wykorzystać także gdy dochodzi do kontaktu innych części ciała.
Andrzej Kalisz udziela wskazówek dotyczących tui shou

W wolnej walce kontakt ramion zwykle trwa ułamki sekundy. Podstawowe ćwiczenia tui shou opierają się natomiast na różnorodnych krążeniach ramion, gdzie kontakt trwa dłużej, po to, by ułatwić naukę zasad dostosowania się do ruchu i sposobu działania siły przeciwnika w różnorodnych sytuacjach – przy różnych układach ramion i pozycjach względem przeciwnika. W tui shou uczymy się m.in. zasad:

  • Zakłócania równowagi przeciwnika,
  • Wyszukiwania i tworzenia dziur w jego obronie,
  • Kontroli, neutralizowania i skutecznego kontrowania akcji przeciwnika.

Proces nauki tui shou obejmuje:

  • Podstawowe ćwiczenia krążeń w pojedynczym i podwójnym tui shou, w miejscu i z krokami,
  • Naukę różnych form emisji siły w sytuacjach pojedynczych i podwójnych pchających rąk: szarpnięcia wytrącające z równowagi, pchnięcia, uderzenia dłonią, pięścią, przedramieniem, łokciem, barkiem, głową, kolanem itp.
  • Naukę zasad neutralizacji i kontrowania akcji przeciwnika,
  • Trening sparingowy tui shou w miejscu i z krokami (szczególny nacisk kładzie się na ćwiczenia z krokami), z celem pozbawienia przeciwnika równowagi lub równocześnie z uderzeniami i wpływaniem na równowagę.

San shou - wolna walka

Pozbawiona reguł walka wręcz i z użyciem broni improwizowanych, gdy do starcia mogły się też włączyć kolejne osoby, była punktem wyjścia dla wykształcenia się podejścia do walki w systemie Yiquan. Podkreśla się tutaj mobilność, użycie wszystkich części ciała, umiejętność radzenia sobie w sytuacji ciągłego ataku, łączenie uderzania z zakłócaniem równowagi przeciwnika, obalaniem i odrzucaniem, o ile to możliwe z wykorzystaniem siły przeciwnika. Dąży się do tego, by akcje obrony i ataku odbywały się równocześnie, z użyciem ruchu i siły całego ciała. Niskie kopnięcia, bezpośrednio wynikające z kroków wykonywane są równocześnie z akcjami ręcznymi. W początkowym etapie nauki stosuje się najprostsze metody i zasady, wysubtelnianie umiejętności następuje z czasem praktyki.

Nauka san shou jest zwykle stopniowana w następujący sposób:

  • Tylko uderzenia dłonią/pięścią (w tym ruchy rąbiące), z naciskiem na obronę poprzez pracę stóp (kroki),
  • Połączenie powyższego z wykorzystaniem umiejętności rozwijanych poprzez trening tui shou. Dążymy do przekierowania ataku przeciwnika, otworzenia przestrzeni do ataku, przełamania jego gardy, wpłynięcia na jego równowagę, by łatwiej było go uderzać lub obalić. Może się to odbyć poprzez bezpośredni atak na ramiona przeciwnika lub gdy do kontaktu dojdzie w wyniku akcji obronnej przeciwnika,
  • Dołączane są niskie kopnięcia,
  • Wprowadzane są także ataki kolanami i łokciami.

Od prostych drilli przechodzi się stopniowo przez sparingi zadaniowe i ograniczone do swobodnych sparingów z minimum reguł.

Test sparingowy yiquan san shou w Warszawie

Walka bronią

Trening z kijami kształtuje zdolność posługiwania się różnymi przedmiotami jako bronią improwizowaną.

Trening walki długim kijem

Dzięki treningowi z partnerem, bezpośredniemu doświadczeniu walki, można w pełni zrozumieć czemu służą ćwiczenia podstawowe, kontrolować efekty ich praktyki i odpowiednio do tego dokonywać korekt, zwiększając efektywność treningu podstawowego, tak by faktycznie pomagał on rozwijać umiejętności walki wręcz. Poprzez dłuższą praktykę adept rozwija zdolność do intuicyjnej, spontanicznej reakcji także w sytuacjach odbiegających od typowych schematów treningowych. W improwizowanym tańcu yiquan - jianwu wyraża się poziom umiejętności, doświadczenie i spontaniczność zaawansowanego adepta.

3. Yiquan - program mistrza Yao

Nauka systemu Yiquan w naszej Akademii odbywa się według metody opracowanej przez mistrza Yao Chengguang, zgodnie z programem stosowanym w szkole Zongxun Wuguang w Pekinie.

Mistrz Yao Chengguang i Andrzej Kalisz

Program na poziomie podstawowym podzielony jest na 3 sekcje:

  1. Nauka podstawowych ćwiczeń z grupy zhan zhuang, shi li, fa li (uderzenia i inne akcje eksplozywne - szarpnięcia, zbicia itp.), podstawy tui shou ("przepychanie rąk")
  2. Kolejne ćwiczenia zhan zhuang, łączenie shi li w rodzaj formy, kolejne fa li, trening uderzeń na worku i na tarczach, poruszanie w walce, trening wzroku, trening oddechu, kolejne drille tui shou, obejmujące neutralizowanie i kontrowanie akcji przeciwnika
  3. Kolejne ćwiczenia zhan zhuang, wprowadzenie do "tańca" yiquan, trening uderzeń na bawełnianej piłeczce, kolejne drille tui shou, trening ataku i obrony, wprowadzenie do sparingów san shou, trening z kijem.

Szczególnie podkreślane jest wykorzystanie treningu ideomotorycznego (wyobrażeniowego) i kształtowanie motorycznych zdolności koordynacyjnych. Rozpoczyna się od ćwiczenia w pozycjach niemal statycznych oraz w powolnym ruchu, ponieważ tak najłatwiej opanować metody ćwiczeń ideomotorycznych. Stopniowo wprowadza się coraz więcej ćwiczeń dynamicznych

Po opanowaniu programu podstawowego wprowadzane są kolejne, bardziej wymagające, złożone i różnorodne warianty tych ćwiczeń na poziomach średniozaawansowanym i zaawansowanym. Potem następuje etap pogłębienia, gdy wprowadzane są najbardziej zaawansowane formy ćwiczeń. Możliwe jest też badanie metod stosowanych w innych liniach systemu yiquan oraz w innych sztukach walki..

Trening o charakterze sparingowym może być dostosowany do wieku, stanu zdrowia i aspiracji ćwiczącego.

Tutaj znajdziesz więcej artykułów o Yiquan...